Keerpunt
Wat gebeurt er met je keuzes als geldzorgen steeds meer ruimte innemen?
Een rekening die je niet kunt betalen. Een onverwachte tegenvaller. Te weinig energie om alles op te lossen. En ondertussen gaat het gewone leven gewoon door.
Van buitenaf lijkt een oplossing soms eenvoudig: vraag hulp, maak een plan, pak het probleem aan.
Maar hoe eenvoudig is dat nog wanneer zorgen zich opstapelen en je steeds minder ruimte ervaart om vooruit te kijken?
Met Keerpunt ontwikkelden we een kaartspel dat spelers laat ervaren wat financiële en emotionele druk met mensen kan doen. Niet om te vertellen hoe armoede voelt, maar om een situatie te creëren waarin deelnemers zelf merken wat er gebeurt wanneer inkomen, energie en focus onder druk komen te staan.
De situatie
Een goed gesprek begint niet altijd vanzelf
Professionals die werken rond bestaanszekerheid willen mensen helpen. Maar daarvoor moet eerst een gesprek ontstaan.
En juist daar kan een barrière zitten.
De werkelijkheid van iemand met financiële zorgen is vaak complexer dan een overzicht van inkomsten, uitgaven en schulden. Stress, onzekerheid, schaamte en een gebrek aan mentale ruimte spelen mee in de keuzes die iemand maakt.
Als hulpverlener kun je weten dat die factoren bestaan.
Maar dat betekent nog niet dat je ervaart wat ze met je vermogen om keuzes te maken doen.
Daar ligt het vertrekpunt van Keerpunt.
De uitdaging
Kun je begrip creëren door iemand zelf te laten ervaren?
We wilden geen spel maken dat deelnemers vooral meer informatie over bestaanszekerheid geeft.
De ambitie was om iets anders op gang te brengen: bewustwording en gesprek.
Daarvoor moest de speler zelf iets ervaren.
Hoe voelt het als problemen zich beginnen op te stapelen? Wat doe je wanneer je niet genoeg middelen hebt om alles op te lossen? Wanneer vraag je om hulp? En lukt het nog om verstandige keuzes te maken als je aandacht ondertussen door allerlei andere problemen wordt opgeëist?
Het spel moest die druk voelbaar maken, zonder de werkelijkheid te reduceren tot een simpele rekensom.
De ontwerpvraag
Hoe maak je de druk van bestaansonzekerheid speelbaar?
De kern van Keerpunt bestaat uit drie middelen:
inkomen, energie en focus.
Spelers proberen die drie gedurende het spel in balans te houden.
Maar het leven werkt tegen.
Er komen gebeurtenissen voorbij. Er moeten rekeningen worden betaald. Tegenvallers vragen aandacht. Een keuze die financieel verstandig lijkt, kan iets anders kosten. En zodra op meerdere plekken tekorten ontstaan, wordt het steeds moeilijker om terug te komen.
Daarmee ontstaat een mechanisme dat verder gaat dan alleen geld.
Een financieel probleem vraagt ook energie en aandacht. En wanneer die onder druk komen te staan, wordt het weer moeilijker om het financiële probleem op te lossen.
Zo kan een negatieve spiraal ontstaan.
De route
Niet vertellen wat er gebeurt, maar het laten gebeuren
Keerpunt is bewust een laagdrempelig kaartspel.
Spelers hoeven geen uitgebreide theorie te kennen voordat ze beginnen. Ze krijgen middelen, worden geconfronteerd met gebeurtenissen en moeten reageren op wat er op hun pad komt.
Langzaam verandert de situatie.
Misschien lukt het eerst nog om alles op te vangen. Dan verschijnt er nog een rekening. En nog een gebeurtenis. De ruimte om vrij te kiezen wordt kleiner.
Ook geluk en pech spelen een rol.
Dat is belangrijk, omdat het spel daarmee zichtbaar maakt dat bestaanszekerheid niet uitsluitend het gevolg is van een reeks rationele, individuele keuzes.
Soms krijg je simpelweg meer te verwerken dan op dat moment past.
De ervaring
Wanneer een openstaande rekening ineens spanning geeft
Tijdens workshops zagen we wat er gebeurt wanneer deelnemers niet alleen over financiële problemen praten, maar ermee gaan spelen.
Spelers merkten hoe lastig het wordt om overzicht te houden wanneer meerdere problemen tegelijkertijd aandacht vragen. Ze ontdekten hoe lang je kunt blijven denken dat het vanzelf wel goed komt. En ze zagen hoe belangrijk het kan zijn om op tijd hulp in te schakelen.
Een deelnemer omschreef de ervaring heel concreet:
Ik heb een benauwd gevoel ervaren van de openstaande rekeningen.
Een andere conclusie was nog eenvoudiger:
Het kan iedereen overkomen.
Dat zijn voor ons belangrijke momenten.
Niet omdat een spel de werkelijkheid van leven in bestaansonzekerheid volledig kan nabootsen. Dat kan het niet.
Maar het kan wel een situatie creëren waarin iemand even anders naar die werkelijkheid kijkt.
Het resultaat
Het spel opent het gesprek
Keerpunt wordt ingezet in workshops met onder andere professionals die werken rond bestaanszekerheid, hulpverlening, gezondheid en welzijn.
Het spelen is daarbij niet het eindpunt.
Na afloop ontstaat ruimte voor reflectie.
Wat gebeurde er tijdens het spel? Wanneer begon je het overzicht kwijt te raken? Waarom vroeg je wel of niet om hulp? Welke keuzes maakte je onder druk? En wat zegt dat over de manier waarop we naar mensen met financiële problemen kijken?
Daarmee krijgt het kaartspel een tweede functie.
Eerst laat het deelnemers ervaren.
Daarna helpt die ervaring om het gesprek te voeren.
Het inzicht
Achter financiële problemen zit ook mentale ruimte
Een van de belangrijke inzichten uit Keerpunt is dat bestaanszekerheid niet alleen over inkomen gaat.
Wie voortdurend problemen moet oplossen, gebruikt ook energie en focus.
Juist daarom hebben we die drie elementen in het hart van het spel gezet.
Inkomen bepaalt wat financieel mogelijk is. Energie bepaalt wat je nog kunt dragen. Focus bepaalt hoeveel ruimte je hebt om overzicht te houden en vooruit te kijken.
Wanneer één onderdeel onder druk staat, heeft dat gevolgen voor de andere.
Een spel kan zo een systeem zichtbaar maken dat in een gesprek moeilijk uit te leggen is.
Niet door meer informatie toe te voegen, maar door deelnemers er middenin te zetten.
Eerst ervaren, dan het gesprek voeren
Sommige onderwerpen vragen niet om nóg een presentatie, uitleg of stappenplan.
Ze vragen om een ervaring die mensen helpt om vanuit een ander perspectief te kijken.
Keerpunt laat zien wat spel daarin kan betekenen.
Door deelnemers keuzes te laten maken, gevolgen te laten ervaren en daarna samen te reflecteren, ontstaat een ander vertrekpunt voor het gesprek over bestaanszekerheid.
Niet alleen begrijpen wat er speelt, maar even ervaren wat het betekent als iedere keuze telt.
Projectdetails
- Project
- Keerpunt
- Thema
- Bestaanszekerheid en financiële druk
- Vorm
- Fysiek kaartspel en begeleide workshops
- Doel
- Bewustwording, empathie en gesprek
- Doelgroep
- Professionals rond bestaanszekerheid, hulpverlening, gezondheid en welzijn
- Spelmechanisme
- Balanceren van inkomen, energie en focus
- Rol Preludens
- Spelconcept, game design, prototyping, visueel ontwerp en productie